ಮಲೆನಾಡು ಭಾಗದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಂಘರ್ಷ

ಸುದ್ದಿ ಕನ್ನಡ ವಾರ್ತೆ

ಮಲೆನಾಡು ಭಾಗದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಂಘರ್ಷದ ಕುರಿತು ನೀವು ಅತ್ಯಂತ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ. ಜೂನ್ 13, 2026 ರಂದು ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ  ನಡೆಯಲಿರುವ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ ಮತ್ತು ಡಾ. ಟಿ.ಎನ್. ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಮ್ಮರಡಿ ಅವರ ಆಶಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೀವು ಎತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಇಡೀ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
ನೀವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದ್ವಂದ್ವ ನೀತಿಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬಹುದು:

1. ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ (2006) ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆ

ಬುಡಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳಿಗೆ ತಲತಲಾಂತರದಿಂದ ಆದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದರೂ, ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ. ಕೇವಲ ಕಾಗದದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಾದವೇ ಹೊರತು, ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಾದ ಸೊಪ್ಪಿನಬೆಟ್ಟ, ಕುಂಬ್ರಿ, ಕಾನ-ಬಾಣ, ಜಾನುವಾರು ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧಾಕೇಂದ್ರಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳ ನಡುವಿನ ಹಗ್ಗಜಗ್ಗಾಟದಲ್ಲಿ ಬಡ ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳು ಅಕ್ಷರಶಃ ನಲುಗಿದ್ದಾರೆ.

2. ನೈಜ ಅರಣ್ಯ ನಾಶಕರು ಯಾರು?

ಇದು ನೀವು ಎತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ರೈತರು ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳನ್ನು ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ನಗರದ ಜನರ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಬೃಹತ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ಕೈಗಾ ಅಣುಸ್ಥಾವರ, ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯೇ ಬೆಳೆಸುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ಲಾಂಟೇಶನ್ (ತೇಗ, ಅಕೇಶಿಯ) ಗಳ ಮೂಲಕ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಅಪಾರ ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯನ್ನು ಜಾಣಕುರುಡಿನಿಂದ ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಇಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳೇ ಪರಿಸರ ನಾಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ.

3. ಪರ್ಯಾಯ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿಯ ವಾಸ್ತವ

ಕೊಡ್ಲಸಳ್ಳಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ವಸಿತರ ಉದಾಹರಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಪರಿಸರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ (CSR/CAMPA funds) ಮೀಸಲಿಡುವ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ಹಣವನ್ನು ಬಳಸಿ, ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕ ಮತ್ತು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದರೆ, ಬಹುಪಾಲು ಜನ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಹೊರಬರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸದಿರುವುದೇ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.

4. ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿ ಮತ್ತು ದಾಂಡೇಲಿ ಮಾದರಿ

2005ಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಒತ್ತುವರಿಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದೆಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಕ್ರಮಗೊಳಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಒತ್ತುವರಿಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಹಾರ. ದಾಂಡೇಲಿ ಟೈಗರ್ ರಿಸರ್ವ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಭಾದಿಸದಂತೆ ಅಂತಿಮ ಅಧಿಸೂಚನೆ (Final Notification) ಹೊರಡಿಸಿದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ, ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ವರದಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಜನರ ಬದುಕಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದಂತೆ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯರು ತಾವಾಗಿಯೇ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನೀವು ಲೇಖನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಹೊರಟಿದ್ದ “ಸರ್ಕಾರ ಜನರ ಜೊತೆ ತನ್ನ ಬದ್ಧತೆ…” ಎಂಬ ವಾಕ್ಯ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಒಳಾರ್ಥ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ: ಸರ್ಕಾರವು ಕೇವಲ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಬದಲು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ವಿಶ್ವಾಸ ಮೂಡಿಸುವ ಬದ್ಧತೆ ತೋರಬೇಕು.
ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಸಮಿತಿಗಳು (Forest Rights Committees) ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗಬೇಕು ಎಂದು ನೀವು ಭಾವಿಸುತ್ತೀರಿ?

“ರೈತರಿಂದ ಹಾನಿಯಾಗುವದಕ್ಕಿಂತ ಶಹರದಲ್ಲಿಯ ಜನರ ಕರೆಂಟ್, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ನಾಶವೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮಲೆನಾಡಿನ ರೈತರ ಮೇಲೆ ಹಾಕುವುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲ.”

ನೀವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಈ ಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಬಹುದು:

1. ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ

ರೈತರು ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿಯೇ ಸುಸ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದಿನ 25 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಾವಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಜನರು ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ಆತಂಕ ವಾಸ್ತವವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅಹೋರಾತ್ರಿ ಓಡಾಟಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರತಿ ಹಳ್ಳಿಗೂ ಸರ್ವಋತು ಸಂಪರ್ಕ ರಸ್ತೆಗಳು (All-weather roads) ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

2. ನಗರ ಕೇಂದ್ರಿತ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಸರ ಬಲಿ

ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನೀರಿನ ದಾಹ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮಲೆನಾಡಿನ ನದಿಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವುದು, ಶರಾವತಿಯಂತಹ ಕಡೆ ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ (Pumped Storage) ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ರೋಹವಾಗಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಶಹರದ ಜನರಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಲು, ಮಲೆನಾಡಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಬಾರದು.

3. ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯ (FRA) ಸಮರ್ಪಕ ಜಾರಿ

2006-07ರ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಅದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಫಾರ್ಮ್ ‘ಬಿ’ (Form B) ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್ 3(2) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಕ್ಕುಗಳು ಕೇವಲ ಕಾಗದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ನೈಜವಾಗಿ ಜಾರಿಯಾಗಬೇಕು.

4. ದ್ವಂದ್ವ ನೀತಿಯ ವಿರೋಧ

ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ತೋರದೆ ಕೇವಲ ಜನರ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ರೈತರ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೇರುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಸಾವಿರಾರು ಎಕರೆ ಅರಣ್ಯ ನಾಶವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ, ಬದುಕುಳಿಯಲು ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ರೈತನನ್ನು ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ದ್ವಂದ್ವ ನೀತಿಯನ್ನು ನೀವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದೀರಿ.
ಈ ಲೇಖನವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಹವಾಲಾಗಿರದೆ, ಮಲೆನಾಡಿನ ರೈತರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳ ಪರವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಧ್ವನಿಯಾಗಿದೆ.

..ಗೋಪಾಲ್ ಭಟ್ ಶಿವಪುರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಭಾರತೀಯ ಕಿಸಾನ್ ಸಂಘ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ