ದಸರಾ (ವಿಜಯದಶಮಿ) ಹಿಂದೂಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಭ್ರಮದ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಶಿಷ್ಟಶಕ್ತಿಯ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾರುವ “ವಿಜಯದ ಉತ್ಸವ”. ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಪಾಡ್ಯದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳನ್ನು ‘ನವರಾತ್ರಿ’ ಎಂದು ಮತ್ತು ಹತ್ತನೇ ದಿನವನ್ನು ‘ದಸರಾ’ ಅಥವಾ ‘ವಿಜಯದಶಮಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹಬ್ಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
ದಸರಾ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಪೌರಾಣಿಕ ಕಥೆಗಳಿವೆ:
ಮಹಿಷಾಸುರ ಮರ್ಧಿನಿ: ಲೋಕಕಂಟಕನಾಗಿದ್ದ ಮಹಿಷಾಸುರ ಎಂಬ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ (ದುರ್ಗಾ ದೇವಿ) ದೇವಿಯು ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ, ಹತ್ತನೇ ದಿನವಾದ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಸಂಹರಿಸಿದಳು. ಇದರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶ್ರೀರಾಮನ ವಿಜಯ: ಇದೇ ದಿನದಂದು ಲಂಕೆಯ ರಾಜ ರಾವಣನನ್ನು ಶ್ರೀರಾಮನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಸೀತೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದನು ಎಂಬ ಇತಿಹಾಸವೂ ಇದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ರಾವಣನ ಬೃಹತ್ ಬೊಂಬೆಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವ ‘ರಾವಣ ದಹನ’ ಆಚರಣೆ ಇದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳು:
ನವರಾತ್ರಿ ಪೂಜೆ: ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯ ಒಂಬತ್ತು ರೂಪಗಳನ್ನು (ನವದುರ್ಗೆಯರು) ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಯುಧ ಪೂಜೆ: ನವರಾತ್ರಿಯ ಒಂಬತ್ತನೇ ದಿನದಂದು (ಮಹಾನವಮಿ) ಜನರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಗೆ ಬಳಸುವ ಉಪಕರಣಗಳು, ವಾಹನಗಳು, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬನ್ನಿ ಪೂಜೆ (ಶಮಿ ವೃಕ್ಷ): ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಶಮಿ ವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ (ಬನ್ನಿ ಮರ) ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಅದರ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಚಿನ್ನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಶುಭ ಕೋರುವುದು ವಾಡಿಕೆ.
