ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ದೇವಿಯು ನವರಾತ್ರಿಯ ನವದುರ್ಗೆಯರಲ್ಲಿ ಐದನೆಯ ಅವತಾರವಾಗಿದ್ದು,ಅವಳನ್ನು ತಾಯ್ತನದ ಮತ್ತು ವಾತ್ಸಲ್ಯದ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ದೇವರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನ (ಸ್ಕಂದ)ತಾಯಿಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆಕೆಗೆ ‘ಸ್ಕಂದಮಾತಾ’ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳು. ರೂಪ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳು:ದೇವಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳಿವೆ.ಅವಳು ತನ್ನ ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಗ ಬಾಲ ಸ್ಕಂದನನ್ನು (ಕಾರ್ತಿಕೇಯ)ಮಡಲಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯು ಭಕ್ತರನ್ನು ಆಶೀರ್ವದಿಸುವ ಅಭಯ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿದೆ.ಉಳಿದ ಎರಡು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ವಾಹನ ಮತ್ತು ಆಸನ:ದೇವಿಯು ಉಗ್ರವಾದ ಸಿಂಹದ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.ಆದರೆ ಅವಳು ಕಮಲದ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆಯೂ ಕುಳಿತಿರುವುದರಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ‘ಪದ್ಮಾಸನ ದೇವಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈಬಣ್ಣ: ದೇವಿಯ ಮೈಬಣ್ಣವು ಶುಭ್ರವಾಗಿದ್ದು, ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಐದನೆಯ ದಿನದ ಪೂಜೆ: ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿಯ ಐದನೇ ದಿನದಂದು ಸ್ಕಂದಮಾತಾ ದೇವಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಶುದ್ಧ ಚಕ್ರ: ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಿಗೆ ಈ ದಿನದಂದು ಮನಸ್ಸು ‘ವಿಶುದ್ಧ ಚಕ್ರ’ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಪೂಜಾ ಫಲ: ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದರಿಂದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ, ಶಕ್ತಿ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದರೆ ಆಕೆಯ ಮಗನಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದ ಪುಣ್ಯವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಯಿಯ ವಾತ್ಸಲ್ಯದಿಂದ ಭಕ್ತರ ಜೀವನದ ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆ ದೂರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಿಯವಾದ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಹೂವು: ಈ ದಿನದ ಪೂಜೆಗೆ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಹೂವುಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಅಥವಾ ತಿಳಿ ಬಣ್ಣಗಳು ದೇವಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಪುರಾಣ ಕಥೆ:
ರಾಕ್ಷಸನಾದ ತಾರಕಾಸುರನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಲು ಶಿವ ಮತ್ತು ಪಾರ್ವತಿಯರ ಮಗನಾದ ಕಾರ್ತಿಕೇಯನು (ಸ್ಕಂದ) ಜನಿಸಿದನು. ಕಾರ್ತಿಕೇಯನು ದೇವತೆಗಳ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ತಾರಕಾಸುರನನ್ನು ವಧಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಮಗನಾದ ಸ್ಕಂದನನ್ನು ಮಡಿಲಲ್ಲಿಟ್ಟು ಪೋಷಿಸಿದ ಪಾರ್ವತಿಯ ಈ ವಾತ್ಸಲ್ಯಮಯ ರೂಪವೇ ಸ್ಕಂದಮಾತೆಯಾಗಿದೆ
