ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ದೇವಿ ನವರಾತ್ರಿಯ ನಾಲ್ಕನೆಯ ದಿನದಂದು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ನವದುರ್ಗೆಯರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅವತಾರವಾಗಿದ್ದಾಳೆ.ಈಕೆಯು ತನ್ನ ಮಂದಹಾಸದ (ಮುಗುಳ್ನಗೆಯ)ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಆದಿಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಪುರಾಣಗಳು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆ. ದೇವಿಯ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ: ಕೂ:ಸ್ವಲ್ಪ, ಉಷ್ಮಾ:ಉಷ್ಣತೆ/ಶಕ್ತಿ,ಆಂಡಾ:ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಮೊಟ್ಟೆ(ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ) ತನ್ನ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಯ ಮಂದಹಾಸದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈಕೆಗೆ ‘ಕೂಷ್ಮಾಂಡ’ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ,ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ಎಂದರೆ ಬೂದುಗುಂಬಳಕಾಯಿ ಎಂದೂ ಅರ್ಥವಿದ್ದು,ದೇವಿಗೆ ಬೂದುಗುಂಬಳಕಾಯಿಯ ಬಲಿ ಎಂದರೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿ. ದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಗಳು. ಅಷ್ಟಭುಜಾ ಧಾರಿ:ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ದೇವಿಗೆ ಎಂಟು ಕೈಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಈಕೆಯನ್ನು ಅಷ್ಟಭುಜಾದೇವಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಈಕೆಯ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲ,ಚಕ್ರ,ಗದೆ,ಬಿಲ್ಲು-ಬಾಣ,ಕಮಂಡಲ,ಅಮೃತ ಕಲಶ ಮತ್ತು ಜಪಮಾಲೆ ಇರುತ್ತವೆ. ವಾಹನ:ದೇವಿ ಸಿಂಹ ಅಥವಾ ಹುಲಿಯ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ವಾಸಸ್ಥಾನ:ಈಕೆಯೂ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯನಷ್ಟೇ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈಕೆ, ಸೂರ್ಯದೇವನಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಚಕ್ರ:ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಅನಾಹತ ಚಕ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ: ನವರಾತ್ರಿ ನಾಲ್ಕನೇ ದಿನ:ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವದ ಚತುರ್ಥಿಯ ದಿನದಂದು ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ದೇವಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿಯವಾದ ನೈವೇದ್ಯ:ದೇವಿಗೆ ಮಾಲ್ಪುವಾ ಹಲ್ವಾ ಅಥವಾ ಸಿಹಿಯನ್ನು ನೈವೇದ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಅಭಿಮತ ಬಣ್ಣ:ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಗೆ ಕೆಂಪು,ಹಳದಿ ಅಥವಾ ರಾಜಪ್ರಭೆಯ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಾಧನೆಯಿಂದಾಗುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು:
ಕೂಷ್ಮಾಂಡ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಭಕ್ತರ ಜೀವನದ ಅಂಧಕಾರ, ರೋಗ-ರುಜಿನಗಳು, ಭಯ ಮತ್ತು ದುಃಖಗಳು ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ. ಈಕೆಯು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ, ಸಂಪತ್ತು, ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರ
”ಓಂ ಕೂಷ್ಮಾಂಡಾಯೈ ನಮಃ॥”
